Το Πρόγραμμα «Το Παπάκι Πάει…» αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που υλοποιείται από τον Οργανισμό «Το Χαμόγελο του Παιδιού» και έχει ως βασικό στόχο την ενίσχυση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των παιδιών σε περίπτωση που βρεθούν σε συνθήκες εξαφάνισης — δηλαδή σε καταστάσεις όπου χάνουν τον προσανατολισμό τους ή δεν βρίσκονται κοντά στο άτομο που νομίμως ασκεί την επιμέλειά τους.
Η υλοποίηση του προγράμματος εντάχθηκε στον θεματικό κύκλο
«Ζω καλύτερα – Ευ ζην» των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων
και ειδικότερα στην υποθεματική «Αυτομέριμνα και Πρόληψη – Ψυχική Υγεία».
Μέσα από στοχευμένες δραστηριότητες και βιωματικές δράσεις, επιδιώχθηκε η καλλιέργεια αυξημένης επίγνωσης των πιθανών κινδύνων (increase awareness) και η ενίσχυση της ετοιμότητας των παιδιών απέναντι σε δύσκολες ή απρόβλεπτες καταστάσεις.
Οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν δεξιότητες αυτοπροστασίας και αυτομέριμνας, να αναγνωρίζουν συναισθήματα όπως ο φόβος ή το άγχος και να εξασκούνται σε στρατηγικές διαχείρισής τους. Παράλληλα, κατανόησαν τη σημασία της πρόληψης, της ψυχραιμίας και της αναζήτησης βοήθειας από ασφαλή πρόσωπα.
Με αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα συνέβαλε ουσιαστικά όχι μόνο στη γνώση πρακτικών κανόνων ασφάλειας, αλλά και στην ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και το αίσθημα ασφάλειάς τους.
1ο Εργαστήριο Δεξιοτήτων : «Χάθηκα, τώρα τι θα κάνω;;»
Αφού ολοκληρώσαμε τις καθημερινές πρωινές μας ρουτίνες, ένας περίεργος ήχος ακούστηκε μέσα στην τάξη. Σταματήσαμε ό,τι κάναμε και με απόλυτη ησυχία προσπαθήσαμε να καταλάβουμε από πού ερχόταν. Κοιταχτήκαμε με απορία και αρχίσαμε να ψάχνουμε προσεκτικά σε κάθε γωνιά της αίθουσας.
Ξαφνικά, πίσω από μια κουρτίνα, βρήκαμε κρυμμένο ένα μικρό, τρομαγμένο παπάκι.
Ήταν ο Πάκο! Είχε χαθεί και δεν μπορούσε να βρει τη μαμά του. Έτρεμε από φόβο και δεν ήξερε τι να κάνει. Τα παιδιά τον πλησίασαν με ευαισθησία, του μίλησαν ήρεμα και προσπάθησαν να τον καθησυχάσουν.
Μαζί του είχε κι ένα σημείωμα…
Το ανοίξαμε με προσοχή και διαβάσαμε:
Το σημείωμα αυτό έγινε η αφορμή για να ξεκινήσει η αναζήτησή μας. Τι κάνουμε όταν χανόμαστε; Ποιον ζητάμε για βοήθεια; Πώς μπορούμε να παραμείνουμε ψύχραιμοι;
Έτσι, μαζί με τον Πάκο, ξεκινήσαμε ένα ταξίδι γνώσης, ενσυναίσθησης και ενδυνάμωσης, με στόχο να μάθουμε πώς μπορούμε να φροντίζουμε και να προστατεύουμε τον εαυτό μας σε δύσκολες στιγμές
Τα παιδιά τον κάλεσαν αμέσως στην παρέα τους και του ζήτησαν να γίνουν φίλοι. Με λόγια γεμάτα φροντίδα και ενδιαφέρον, προσπάθησαν να τον κάνουν να νιώσει ασφάλεια.
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
Ο Πάκο, ακόμα λίγο φοβισμένος, προσπάθησε να θυμηθεί. Τότε τα παιδιά άρχισαν να κάνουν τις δικές τους υποθέσεις. Άλλοι σκέφτηκαν πως ίσως βρισκόταν σε μια παιδική χαρά και απομακρύνθηκε για να κυνηγήσει μια πεταλούδα. Κάποιοι είπαν ότι μπορεί να ήταν σε ένα σούπερ μάρκετ και να χάθηκε ανάμεσα σε πολύ κόσμο. Άλλοι φαντάστηκαν ότι ίσως τρόμαξε από έναν δυνατό θόρυβο και έτρεξε προς λάθος κατεύθυνση.
Τα παιδιά μίλησαν για φόβο, αγωνία, στενοχώρια, μοναξιά. Κάποια ανέφεραν ότι μπορεί να ένιωσε και θυμό ή σύγχυση. Μέσα από τη συζήτηση αυτή, τα παιδιά άρχισαν να συνδέουν τις σκέψεις τους με προσωπικές εμπειρίες και να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα που μπορεί να προκύψουν σε μια τέτοια κατάσταση.
Η δραστηριότητα αυτή αποτέλεσε μια σημαντική αφορμή για καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, αλλά και για εισαγωγή στη συζήτηση γύρω από την πρόληψη και την αυτοπροστασία. Μέσα από τις υποθέσεις και τις ιδέες τους, τα παιδιά άρχισαν να κατανοούν ότι το να χαθεί κανείς μπορεί να συμβεί σε διάφορες συνθήκες και ότι είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πώς να αντιδράσουμε με ψυχραιμία και ασφάλεια.
Τα παιδιά τον πλησίασαν ακόμη περισσότερο και με γλυκιά φωνή του είπαν:
«Μη φοβάσαι, Πάκο… έχει συμβεί και σε άλλα ζωάκια να χαθούν και στο τέλος όλα πήγαν καλά και βρήκαν τη μαμά τους!»
Του εξήγησαν ότι καμιά φορά μπορεί κάποιος να απομακρυνθεί χωρίς να το καταλάβει, όμως όταν μένει ψύχραιμος και ζητά βοήθεια από τα σωστά πρόσωπα, βρίσκει ξανά τον δρόμο του. Κάποια παιδιά μοιράστηκαν μικρές προσωπικές εμπειρίες — μια στιγμή που έχασαν για λίγο τη μαμά ή τον μπαμπά τους σε ένα κατάστημα ή σε μια βόλτα — και πώς τελικά τους ξαναβρήκαν.
.png)
Με αυτόν τον τρόπο, ο Πάκο άρχισε να νιώθει λιγότερο μόνος. Τα παιδιά του έδειξαν ότι:
Το να χαθεί κάποιος μπορεί να συμβεί.
Δεν φταίει το ίδιο το παιδί όταν συμβεί.
Υπάρχουν τρόποι να προστατευτεί και να ζητήσει βοήθεια.
Στο τέλος, όταν ακολουθούμε σωστά βήματα, όλα μπορούν να πάνε καλά.
2ο Εργαστήριο Δεξιοτήτων : «Φτιάξε το φίλο/ βοηθό σου»
Μιλήσαμε για ένα μικρό σκυλάκι που είδαμε να τριγυρνά μόνο του στη λαϊκή αγορά και γύρω από το σχολείο μας. Αρχικά εξηγήσαμε τι είναι η λαϊκή αγορά — ένας χώρος με πολύ κόσμο, φωνές, πάγκους, κίνηση και θόρυβο — και συζητήσαμε πόσο εύκολο είναι, μέσα σε τόσο μεγάλο πλήθος, να χάσει κανείς τον προσανατολισμό του.
Η συζήτηση αυτή λειτούργησε αποφορτιστικά. Τα παιδιά κατάλαβαν ότι:
-
Το να χαθεί κάποιος μπορεί να συμβεί.
-
Δεν είναι κάτι «τρομακτικό» αν ξέρουμε πώς να αντιδράσουμε.
-
Υπάρχουν συγκεκριμένα βήματα που μας βοηθούν να μείνουμε ασφαλείς.
Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργήθηκε ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας, όπου τα παιδιά μπόρεσαν να εκφραστούν ελεύθερα, να αναγνωρίσουν συναισθήματα και να προετοιμαστούν, χωρίς πανικό, για το πώς θα διαχειρίζονταν μια παρόμοια κατάσταση.
Στη συνέχεια εξηγήσαμε στα παιδιά πως, όπως χάθηκε ο Πάκο, έτσι χάθηκε και ένα μικρό αγόρι. Τονίσαμε ότι στόχος μας είναι να βοηθήσουμε και τους δύο να βρουν τον δρόμο για το σπίτι τους, με ψυχραιμία, σκέψη και σωστές αποφάσεις.
Για να το καταφέρουμε αυτό, αποφασίσαμε ότι σε αυτή την «αποστολή» δεν θα είμαστε μόνοι μας. Ο καθένας μας θα έχει μια κούκλα–βοηθό! Μια μικρή φιγούρα που θα μας συνοδεύει συμβολικά σε όλη τη διαδρομή, δίνοντάς μας οδηγίες, συμβουλές και υπενθυμίσεις.
Η κούκλα–βοηθός έγινε το εργαλείο ενδυνάμωσης των παιδιών. Μέσα από αυτήν:
-
τα παιδιά εξέφραζαν τι θα έλεγαν σε ένα παιδί που έχει χαθεί,
-
έδιναν «συμβουλές» για το τι πρέπει να κάνει,
-
αναπαριστούσαν πιθανά σενάρια μέσα από παιχνίδι ρόλων,
-
εξασκούνταν στη λήψη σωστών και ασφαλών αποφάσεων.
Η χρήση της κούκλας βοήθησε ιδιαίτερα, γιατί δημιούργησε μια ασφαλή απόσταση από το προσωπικό βίωμα. Τα παιδιά δεν μιλούσαν απαραίτητα για τον εαυτό τους, αλλά για την «κούκλα» ή για τον Πάκο και το μικρό αγόρι. Έτσι, μπορούσαν να διαχειριστούν πιο εύκολα πιθανά συναισθήματα φόβου ή άγχους.
3ο Εργαστήριο Δεξιοτήτων: «Παιδιά, ελάτε να σας πω την ιστορία μου»/ «ο δρόμος για το σπίτι»
Στο τρίτο μας εργαστήριο στόχος ήταν οι μικροί μας μαθητές να κατανοήσουν τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση που χαθούν, όταν δεν βλέπουν κοντά τους τη μαμά, τον μπαμπά ή το άτομο που τους επιβλέπει. Μέσα σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό πλαίσιο, προσεγγίσαμε το θέμα με τρόπο βιωματικό και κατανοητό για την ηλικία τους.
Βασικά μηνύματα που αναδείχθηκαν:
Μένουμε σταθεροί στη θέση μας.
Δεν τρέχουμε πανικόβλητοι δεξιά και αριστερά. Όταν μένουμε στο ίδιο σημείο, είναι πιο εύκολο να μας βρουν.Φωνάζουμε και ζητάμε βοήθεια από πολλούς/πολλές και όχι από ένα άτομο.
Μιλάμε δυνατά, λέμε ότι χαθήκαμε και απευθυνόμαστε σε ασφαλή πρόσωπα σε δημόσιο χώρο.Έχουμε κάθε δικαίωμα να λέμε «ΟΧΙ».
Αν κάτι μας ενοχλεί, μας φοβίζει ή μας κάνει να νιώθουμε άβολα, λέμε δυνατά «ΟΧΙ» και απομακρυνόμαστε.Οι αστυνομικοί βοηθούν τα παιδιά — δεν τα τιμωρούν.
Καταρρίψαμε τυχόν φόβους και εξηγήσαμε ότι η αστυνομία είναι εκεί για να προστατεύει και να βοηθά.
Μέσα από το παραμύθι, τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με την εμπειρία της εξαφάνισης με έναν τρόπο συμβολικό και διαχειρίσιμο. Η αφήγηση λειτούργησε ως γέφυρα κατανόησης: τους επέτρεψε να αναγνωρίσουν συναισθήματα, να τα ονοματίσουν και να προτείνουν λύσεις. Οι γνώσεις που κατακτήθηκαν δεν έμειναν σε θεωρητικό επίπεδο· επαναλήφθηκαν μέσα από συζήτηση και παιχνίδι ρόλων, ώστε να μπορούν να ανακληθούν και να εφαρμοστούν σε αντίστοιχες πραγματικές συνθήκες.
Μέσα από την ιστορία του φίλου μας, του Αλέξανδρου (με εικόνες από το εκπαιδευτικό υλικό που μας εστάλη από «Το Χαμόγελο του Παιδιού»), καταλάβαμε πόσο σημαντικό είναι να παραμένουμε ψύχραιμοι, να ζητάμε βοήθεια σωστά και να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους που είναι υπεύθυνοι για την ασφάλειά μας.
Το εργαστήριο αυτό ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση των παιδιών, καλλιέργησε την αίσθηση ελέγχου σε μια δύσκολη κατάσταση και τα βοήθησε να νιώσουν ότι διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες για να προστατεύσουν τον εαυτό τους.
Στη συνέχεια διαβάσαμε την ιστορία της μικρής μας φίλης Μελίνας
4ο Εργαστήριο Δεξιοτήτων : «Το παπάκι πάει»
το Χαμόγελο του Παιδιού
Επισκεφθήκαμε την ιστοσελίδα του https://www.hamogelo.gr/
Τι οργανισμός είναι, πως ιδρύθηκε και γιατί; πόσο σημαντικό είναι το έργο του;
Μέσα από την επίσκεψή μας στην ιστοσελίδα και τη συζήτησή μας στην τάξη, μάθαμε πως «Το Χαμόγελο του Παιδιού» βρίσκεται δίπλα σε κάθε παιδί που κινδυνεύει ή χρειάζεται βοήθεια.
Κατανοήσαμε ότι όταν εξαφανίζεται ένα παιδί, ο Οργανισμός κινητοποιείται άμεσα. Ενεργοποιεί ειδικούς μηχανισμούς αναζήτησης, συνεργάζεται με την Αστυνομία και τις αρμόδιες αρχές, ενημερώνει το κοινό με ανακοινώσεις και αξιοποιεί ειδικές γραμμές βοήθειας που λειτουργούν όλο το 24ωρο. Στόχος είναι ο γρήγορος και ασφαλής εντοπισμός του παιδιού.
Παράλληλα, μάθαμε πως δεν βοηθά μόνο σε περιπτώσεις εξαφάνισης. Στηρίζει παιδιά που βιώνουν κακοποίηση, παραμέληση, φτώχεια ή σοβαρά προβλήματα υγείας. Παρέχει ψυχολογική υποστήριξη, ιατρική φροντίδα, φιλοξενία, συμβουλευτική σε οικογένειες και άμεση παρέμβαση όταν υπάρχει κίνδυνος.
Τα παιδιά εντυπωσιάστηκαν ιδιαίτερα όταν έμαθαν ότι υπάρχουν ειδικές τηλεφωνικές γραμμές όπου μπορεί κάποιος να ζητήσει βοήθεια οποιαδήποτε στιγμή, αλλά και ότι πολλοί άνθρωποι – κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, γιατροί και εθελοντές – συνεργάζονται για να προστατεύουν τα παιδιά.
Συμπεράναμε πως «Το Χαμόγελο του Παιδιού» είναι ένας οργανισμός που προσφέρει ασφάλεια, φροντίδα και ελπίδα, δείχνοντας έμπρακτα ότι κανένα παιδί δεν είναι μόνο του όταν χρειάζεται βοήθεια.
Πρώτα από όλα μάθαμε τον σημαντικό αριθμό 116000. (https://www.accmr.gr/services/evropaiki-grammi-gia-ta-exafanismena-paidia-116000/)
Όταν χάνεται ένα παιδί, η άμεση κινητοποίηση είναι καθοριστικής σημασίας. Δεν περιμένουμε «να περάσουν 24 ώρες» — η εξαφάνιση δηλώνεται αμέσως στην Αστυνομία. Όσο πιο γρήγορα αναφερθεί, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες άμεσου εντοπισμού.
Ποιος είναι υπεύθυνος;
-
Η Ελληνική Αστυνομία έχει την κύρια ευθύνη για την έρευνα και τον εντοπισμό.
-
Ο Οργανισμός «Το Χαμόγελο του Παιδιού» συνεργάζεται στενά με τις Αρχές, παρέχοντας υποστήριξη, τεχνογνωσία και ενεργοποιώντας μηχανισμούς ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού.
Πώς γίνεται η αναζήτηση;
-
Γίνεται άμεση καταγγελία στην Αστυνομία.
-
Συγκεντρώνονται βασικά στοιχεία (περιγραφή, ρούχα, φωτογραφία, τελευταίο σημείο που εθεάθη).
-
Ενεργοποιούνται δίκτυα αναζήτησης και ενημερώνεται το κοινό, όταν κριθεί απαραίτητο.
AMBER ALERT HELLAS
Το AMBER ALERT HELLAS είναι το Εθνικό Συντονιστικό Πρόγραμμα έγκαιρης και έγκυρης ειδοποίησης των πολιτών σε περιστατικά εξαφάνισης ή απαγωγής ανηλίκων.
Ενεργοποιείται από «Το Χαμόγελο του Παιδιού» με την έγκριση της Ελληνικής Αστυνομίας, όταν υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια κινδύνου.
Όταν εκδίδεται AMBER ALERT:
-
Προβάλλεται μήνυμα σε τηλεόραση, ραδιόφωνο, ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
-
Αναρτώνται αφίσες και ενημερωτικό υλικό με τη φωτογραφία και τα στοιχεία του παιδιού.
-
Οι πολίτες καλούνται, αν έχουν οποιαδήποτε πληροφορία, να επικοινωνήσουν άμεσα με τις Αρχές ή με τις γραμμές βοήθειας.
Τα παιδιά κατανόησαν ότι:
-
Η ταχύτητα είναι πολύ σημαντική.
-
Οι μεγάλοι έχουν ευθύνη να κινητοποιηθούν άμεσα.
-
Υπάρχουν οργανωμένοι μηχανισμοί που προστατεύουν τα παιδιά.
Το βασικό μήνυμα που κρατήσαμε είναι ξεκάθαρο:
Δεν περιμένουμε – ενημερώνουμε αμέσως. Η γρήγορη αντίδραση σώζει ζωές.
Φτιάξαμε το δικό μας AMBER ALERT για το Πάκο αναζητώντας πληροφορίες για τη μαμά του…
Τόσο στην ιστορία του Αλέξανδρου όσο και στην ιστορία του Πάκο, ένα πρόσωπο παίζει καθοριστικό ρόλο: ο αστυνομικός. Είναι εκείνος που τα ακούει, τα καθησυχάζει και τα βοηθά να βρουν ξανά τη μαμά τους.
Συζητήσαμε όμως ότι πολλές φορές τα παιδιά έχουν μια αρνητική εικόνα για τον αστυνομικό. Κάποιες φορές οι μεγάλοι, άθελά τους, χρησιμοποιούν φράσεις όπως «αν δεν φας, θα φωνάξω την αστυνομία» ή «θα σε πάει φυλακή», δημιουργώντας φόβο και ανασφάλεια. Έτσι, το παιδί μπορεί να δυσκολευτεί να ζητήσει βοήθεια όταν τη χρειάζεται.
Μέσα από το πρόγραμμα κατανοήσαμε ότι:
-
Ο αστυνομικός είναι εκεί για να προστατεύει και να βοηθά.
-
Δεν τιμωρεί τα παιδιά που έχουν χαθεί.
-
Είναι ένα από τα ασφαλή πρόσωπα στα οποία μπορούμε να απευθυνθούμε.
-
Φορά στολή και διακριτικά που τον κάνουν αναγνωρίσιμο και αξιόπιστο.
Μέσα από συζήτηση και παιχνίδι ρόλων, τα παιδιά εξοικειώθηκαν με την ιδέα ότι ο αστυνομικός είναι σύμμαχος. Μιλήσαμε για το πώς μπορούμε να τον πλησιάσουμε, τι μπορούμε να του πούμε («Έχω χαθεί», «Δεν βρίσκω τη μαμά μου») και πώς εκείνος θα μας βοηθήσει να νιώσουμε ασφαλείς.
.jpg)
6ο Εργαστήριο Δεξιοτήτων : « Ελάτε να σας δείξουμε τι έχουμε μάθει»
Στο κλείσιμο του εργαστηρίου , σκοπός μας ήταν να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά ώστε να μεταδώσουν σε εσάς όλα αυτά που έμαθαν. Τα παιδιά έμαθαν σε μορφή ποιήματος απαντήσεις σε κάποιες ερωτήσεις και τις οπτικοποίησαν σε ζωγραφιές.
.jpg)
